Next
व्यावसायिकांचे आर्थिक नियोजन
BOI
Saturday, May 19 | 03:45 PM
15 0 0
Share this story



अलीकडे सुशिक्षित तरुण नोकरीऐवजी व्यवसायात उतरण्याचे प्रमाण वाढलेले दिसत आहे. ही निश्चितच चांगली गोष्ट असली, तरी व्यवसायातून मिळणाऱ्या उत्पन्नामध्ये नोकरदारांप्रमाणे निश्चितता नसते. त्यात तो व्यवसाय हंगामी असेल, तर ही अनिश्चितता अधिकच असते. त्यामुळे व्यावसायिकांनी काटेकोर आर्थिक नियोजन करणे आणि त्याची अंमलबजावणी करणे अत्यंत आवश्यक आहे. त्याबद्दल माहिती घेऊ या ‘समृद्धीची वाट’ सदराच्या आजच्या भागात...
..........
आजकाल सहजासहजी नोकरी मिळत नसल्याने सुशिक्षित तरुण विविध व्यवसायांकडे वळू लगले आहेत. यातील काही व्यवसाय सीझनल (हंगामी) असतात, तर काही कायम स्वरूपाचे असतात. उदा. एप्रिल, मे महिन्यामधील आंबा विक्री, गणेशोत्सवाआधी गणपती मूर्तींची विक्री, लग्नसराईत मंडप, फुलांचे व इलेक्ट्रिक डेकोरेशन, केटरिंग, व्हिडिओ शूटिंग व फोटोग्राफी यांसारखे सीझनल मागणी) असणारे व्यवसाय काही जण करतात. काही जण ‘ओला,’ ‘उबर’ यांसारखा टॅक्सी व्यवसाय, पानाचा ठेला, पिठाची गिरणी, लाँड्री, झेरॉक्स यांसारखे इतर अनेक कायमस्वरूपी व्यवसाय करत असल्याचे दिसून येते. अशा सर्व व्यवसायांतून बऱ्यापैकी उत्पन्न मिळत असले, तरी मिळणाऱ्या उत्पनाबाबत निश्चितता नसते. विशेषत: सीझनल व्यवसाय करणाऱ्यांनी ही बाब प्रकर्षाने लक्षात घेणे जरूरीचे असते. वरील सर्व प्रकारच्या व्यावसायिकांनी आपले योग्य ते आर्थिक नियोजन करणे अत्यंत गरजेचे आहे. असे असले तरी, बहुतांश व्यावसायिक असे नियोजन करत नसल्याचे दिसून येते.

व्यावसायिकांनी आर्थिक नियोजन करणे का गरजेचे आहे व ते कसे करावे हे आपण आज पाहू या. व्यावसायिकांकडून खालील बाबी लक्षात घेतल्या जात नाहीत.

व्यावसायिकांचे खर्च निश्चित असतात; मात्र उत्पन्न अनिश्चित असते आणि हीच खरी काळजीची बाब असते. यामुळे अनिवार्य खर्च करताना कधी कधी उसनवार करावी लागते, तर एखाद्या महिन्यात नेहमीपेक्षा जास्त उत्पन्न आले तर बऱ्याचदा अनावश्यक खर्च होतो.
-  बहुतेकांनी आपत्कालीन खर्चाचा गांभीर्याने विचार केलेला नसतो. उदा. घरातील एखाद्याचे अचानक उद्भवणारे आजारपण, अपघात यांसाठी होणाऱ्या खर्चाची तरतूद नसल्याने होणारी ओढाताण.
कौटुंबिक व व्यावसायिक खर्चाची विभागणी नसणे.
व्यवसायातील तेजी-मंदीचा विचार न करता केवळ एकाच व्यवसायावर अवलंबून असणे.
-  व्यावसायिकाचे स्वत:चे आजारपण, अपघात अथवा अकाली मृत्यू.
मुलांच्या शिक्षणासाठीची तरतूद.
-  गरजेच्या वेळी कर्ज घेताना घ्यावयाची दक्षता.
-  रिटायरमेंट प्लॅनिंग.

वरील बाबींचा कशा प्रकारे विचार करणे आवश्यक आहे, हे आता पाहू या.

- आपल्या अत्यावश्यक खर्चाचा अंदाज घेऊन किमान सहा ते सात महिने पुरेल इतकी रक्कम बँकेत बचत खात्यात अथवा अल्प मुदतीच्या ठेवीत असणे आवश्यक आहे. त्या दृष्टीने, जेव्हा उत्पन्न जास्त मिळाले असेल अशा वेळी आपला आवश्यक खर्च प्रथम भागवून उर्वरित रक्कम शिल्लक ठेवावी. हातात जास्त पैसे आले म्हणून अनावश्यक खर्च करणे व चैनीच्या वस्तू घेण्याचे टाळावे. यामुळे एखाद्या महिन्यात आवश्यक खर्चाइतकी रक्कम मिळाली नाही, तरी अडचण होणार नाही किंवा उधार-उसनवारी करावी लागणार नाही.

- आजारपण अथवा अपघात यांसारख्या गोष्टींमुळे अचानक उद्भवणाऱ्या खर्चासाठी आरोग्य विमा, तसेच अपघात विमा पॉलिसी पुरेशा कव्हरची घ्यावी. साधारणपणे वयाच्या ३५व्या वर्षापर्यंत किमान तीन लाख रुपये इतके कव्हर असणारी फॅमिली फ्लोटर पॉलिसी घ्यावी आणि किमान १० लाख रुपये कव्हर असणरी अपघात विमा पॉलिसी घ्यावी. वयाच्या चाळिशीनंतर फॅमिली फ्लोटरचे कव्हर गरजेनुसार वाढवावे. असे केल्याने कुटुंबातील कोणाच्याही आजारपणामुळे हॉस्पिटलचा खर्च आला, तरी त्याची भरपाई संबंधित विमा कंपनीकडून मिळू शकेल. त्यासाठी आपली अन्य कारणांसाठी ठेवलेली रक्कम वापरावी लागणार नाही. परिणामी आपली अन्य उद्दिष्टे साध्य  होण्यास आजारपणामुळे बाधा येणार नाही.

- कौटुंबिक व व्यावसायिक खर्चांची योग्य विभागणी केल्याने प्रसंगी दोन्हीकडेही अडचण होणार नाही. ज्या कारणासाठी रक्कम बाजूला ठेवली आहे, ती त्याच कारणासाठी वापरणे आवश्यक असते.

- प्रत्येक व्यवसायात तेजी-मंदी असते, हे ध्यानात घेऊन एखादा अन्य पूरक व्यवसाय सुरू करावा, जेणेकरून एकूण उत्पन्नात फारसा फरक पडणार नाही.

- व्यावसायिकाच्या स्वत:च्या आजारपणाची किंवा अपघातामुळे उद्भवणाऱ्या खर्चाची तरतूद फॅमिली फ्लोटर पॉलिसी व अपघात विम्यामुळे होऊ शकेल; मात्र अकाली मृत्यूने उद्भवणाऱ्या आर्थिक समस्येसाठी आयुर्विमा (लाइफ इन्शुरन्स) पॉलिसी आणि तीही टर्म इन्शुरन्स पद्धतीने घ्यावी, जेणेकरून कमीत कमी प्रीमियम देऊन जास्तीत जास्त विमा संरक्षण (कव्हर) मिळू शकेल. असे कव्हर साधारणपणे आपल्या वार्षिक उत्पन्नाच्या १२ ते १५ पट असावे. उदा. एखाद्याचे वार्षिक उत्पन्न सहा ते सात लाख रुपये आहे आणि त्याचे वय ३० इतके आहे ,तर त्याने एक कोटी रुपयांचे कव्हर असणारी पॉलिसी घेतल्यास अंदाजे दहा हजार रुपये वार्षिक प्रीमियम पडू शकेल.

- मुलांच्या उच्च शिक्षणासाठीच्या खर्चाची तरतूद करण्यासाठी म्युच्युअल फंडाच्या इक्विटी योजनांमध्ये एसआयपी पद्धतीने शक्य होईल तितकी जास्त नियमित गुंतवणूक करावी. अशी गुंतवणूक आपल्या वाढत्या उत्पन्नाबरोबर वेळोवेळी वाढवावी.

- गरज लागल्यास कर्ज घेताना चांगल्या बँकेकडून घ्यावे. पतसंस्था अथवा खासगी सावकाराकडून कर्ज घेण्याचे टाळावे. म्हणजे अवाजवी व्याज द्यावे लागणार नाही.

- प्रत्येक व्यावसायिकाला कधी ना कधी रिटायर व्हावे लागणार आहे, ही बाब ध्यानात घेऊन त्यासाठीची तरतूद शक्य तितक्या लवकर करावी. त्यामुळे नियमितपणे कमीत कमी रक्कम गुंतवून जास्तीत जास्त रक्कम जमा होऊ शकेल. त्यातून आवश्यक तेवढे व्याज/पेन्शन मिळू शकेल. त्यासाठी एनपीएस हा एक उत्तम पर्याय आहे.

 
- सुधाकर कुलकर्णी
(लेखक पुण्यातील सर्टिफाइड फायनान्शियल प्लॅनर आहेत.)

(शेअर बाजार, तसेच म्युच्युअल फंडातील गुंतवणूक जोखीमपूर्ण आहे. ‘समृद्धीची वाट’ या सदराचा उद्देश वाचकांना गुंतवणुकीसंदर्भातील अशा विविध बाबींची माहिती करून देऊन दिशा दाखवणे हा आहे. कोणत्याही प्रकारची गुंतवणूक करताना वाचकांनी स्वतःच्या जबाबदारीवरच करावी. त्यासाठी ‘बाइट्स ऑफ इंडिया’ कोणत्याही प्रकारे जबाबदार नसेल. वाचकांनी गुंतवणुकीसंदर्भातील आपल्या शंका, प्रश्न article@bytesofindia.com या ई-मेलवर पाठवावेत. निवडक प्रश्नांना या सदरातून उत्तरे दिली जातील. हे सदर दर शनिवारी आणि रविवारी प्रसिद्ध होते. त्यातील लेख एकत्रितरीत्या https://goo.gl/Vb1kM6 या लिंकवर उपलब्ध असतील.)
 
 
15 0 0
Share this story

Post Your Comment
मराठी English
Your Name *
Email
  Notify me once my comment is published
Comment *
Content limited to 1000 characters,1000 characters remaining.

Select Language
Share Link